Maaike Hajer

Prof. dr. Maaike Hajer: Tekortschietend onderwijs aan nieuwkomers

Prof. dr. Maaike Hajer is sinds 2010 gasthoogleraar Educational Linguistics aan de Universiteit van Malmö. Tijdens de Staat van Nederland besprak Hajer ideeën rondom effectieve integratie via onderwijs. Ze vergeleek de situatie in Nederland met die in Zweden.

Voor de PowerPoint-presentatie van Maaike Hajer klik hier.

bIMG_9307

Volgens Hajer zijn er diverse signalen dat het onderwijs aan nieuwkomers niet voldoet. Ook in het rapport de Staat van het Onderwijs uit 2017, wordt dit gesteld. Maar de vaststelling is niet genoeg om het probleem echt aan te pakken. Aandacht gaat volgens haar vaak naar “de nieuwe nieuwkomers en niet naar de nieuwkomers die al langer in Nederland zijn.”

Hajer zegt dat we in Nederland de vraag ‘wat doen we met nieuwkomers in het onderwijs?’ als een crisisvraag zien. Hierdoor kijken we qua onderwijs vooral naar de praktische zaken op de korte termijn en niet naar de lange termijn. Eenjarige taalopvang in een schakelklas waar slechts les wordt gegeven in taal en rekenen, levert een onnodige ontwikkelingsachterstand op. Volgens Hajer heeft een kind gemiddeld 5 jaar nodig voordat hij/zij een tweede taal goed genoeg begrijpt om er vakken in te kunnen volgen.

In Zweden zijn de zaken volgens Hajer anders en beter geregeld. Daar zijn ze in de jaren ‘80 al begonnen aan de ontwikkeling van een tweetalig onderwijssysteem waarin kinderen meerjarig taalgericht onderwijs krijgen.

Kenmerken Zweeds onderwijssysteem

  • Verplichte brede intake vanuit de moedertaal
  • Expliciet T2 onderwijs met bevoegde leraren (die ook tweetalig zijn)
  • Moedertaalonderwijs als vak aangeboden
  • Landelijke aansturing van taalgericht onderwijs in alle vakken gegeven

Vooral op het gebied van landelijke aansturing zijn er in Nederland gebreken. Door de liberalisering van het onderwijs worden veel beslissingen op schoolniveau genomen. Er is volgens Hajer geen sturing op inhoud of organisatie.

Ook ziet Hajer een inconsequentie daar waar het gaat om de benadering van meertaligheid in Nederland. Het spreken van de moedertaal is een taboe in Nederland, terwijl onderwijs in de Engelse taal al vanaf de basisschool in het vakkenpakket zit (hier denkt men tegenwoordig overigens, zeker in het Hoger Onderwijs, minder positief over).

Volgens Hajer hebben kinderen hun eerste taal nodig om te kunnen leren in een tweede taal; “Twee talen, een hoofd.” Hajer stelt dat het onderwijs nooit meer eentalig zal worden. Er moet dus iets gebeuren om in Nederland beter met de tweetaligheid om te gaan. Dit moet volgens Hajer deels komen vanuit de leraren/opleidingen (meer specificeren op dit gebied) maar ook moet de politiek ondersteuning bieden.