Evelien Tonkens

Zorgdecentralisaties – een jaar verder.

Het doel van het nieuwe zorgbeleid is zelfredzaamheid, betoogt Evelien Tonkens. Maar wat is dat? De definitie zoals de regering die hanteert, met behulp van een zelfredzaamheidsmatrix, is zo breed dat het wel lijkt alsof iedereen zelfredzaam is. Zo valt het doorsturen van mensen naar zorg door een huisarts tegenwoordig ook onder zelfredzaamheid, net als het erkennen en aanvaarden van (medische) hulp. Terwijl dit alles eerder nog al eens als medicalisering werd omschreven. De regering zal straks dus trots aan de hand van ‘harde’ cijfers kunnen betogen dat Nederland veel zelfredzamer is geworden. Trap daar dus niet in, maar kijk goed achter deze zogenaamd harde cijfers!

bIMG_1597Zelfredzaamheid zou een middel kunnen zijn voor een hogere kwaliteit van leven, maar het lijkt tegenwoordig wel een doel. Volgens de overheid willen de mensen zélf zelfredzaamheid. Het is maar de vraag of dat klopt. Er rust een taboe op afhankelijkheid, met als gevolg dar veel mensen die toch afhankelijk zijn zich daarvoor schamen en enorm met die gevoelens van schaamte worstelen Daarbij blijkt uit ons onderzoek ook dat veel mensen (waar de sociale wijkteams bij op bezoek gaan om hun zelfredzaamheid te stimuleren) helemaal niet op zoek zijn naar zelfredzaamheid, maar naar gezelschap, hulp of steun.

Gevolg van het nieuwe beleid is dat gaten vallen in sociale voorzieningen zijn, onder andere op het gebied van dagbestedingen en maatschappelijk overbruggende activiteiten. Het ‘huisartsenmodel’ voor hulpverleners lijkt in de praktijk (nog?) niet te werken. Hulpverleners ontwikkelen zich toch als specialisten en krijgen zó veel verantwoordelijkheid dat er sprake is van veel uitval in de beroepsgroep.

Burgerinitiatieven zoals zorgcorporaties proberen de zorg zelf te organiseren. Op zich een goed initiatief, maar het huidige stimuleringsbeleid ten aanzien van burgerinitaiteven werkt ook het proces van juridisering en depolitisering van representatieve democratie in de kaart, zoals wij onlangs hebben betoogd in het boekje Montessoridemocratie.

bIMG_1582Enige echte lichtpunt in de zorgdecentralisatie toch zonder veel grote rampen verloopt. (Behoudens de recente ramp van de dood van een jongen in een multiproblemgezin zoals verslagen in de NRC van 26 september) Dat is volgens Tonkens vooral te danken aan de enorme inzet van professionals en vrijwilligers in deze sector. Deze gaat zelfs zo ver dat mensen die er hun baan door zijn verloren, soms gratis doorgaan met hulp verlenen, omdat ze de cliënten niet in de steek willen laten. Dat geeft aan hoe groot de betrokkenheid van mensen in de zorg bij hun werk is, maar ook hoe de hervorming van de verzorgingsstaat afhankelijk is van en soms parasiteert op hun inzet. Hoe vaak dit voorkomt is overigens niet bekend- een mooi onderwerp voor een journalistiek onderzoek!
Zie hier de lezing, de argumenten en de cijfers die Tonkens presenteerde in de slides.

 

Door: Sam de Voogt